Robert Siodmak

Kaleka – której defektu nie widzimy, jedynie jej górna część ciała daje znać o utykaniu – zostaje zamordowana. Policja wie tylko jedno: mordercą jest ta sama osoba, która zabiła wcześniej inną kalekę. Teraz wszystkie oczy są skierowane na Helen – film nie mówi wprost, czym jest jej kalectwo. Pozwala nam zobaczyć kilka scen pod rząd, gdzie jej milczenie wydaje się sztuczne – czemu tylko faceci mówią? Aż w końcu zaświtała mi w głowie odpowiedź. Razem z Helen udajemy się do posesji, gdzie opiekuje się starszą kobietą. Morderca podąża jej śladem…

Kino to niebywale intensywne – wyraźnie jest to adaptacja rozległego kryminału (ta autorka stworzyła też literacki pierwowzór „Starsza pani znika”, zmarłej w 1944 roku), która następnie została skondensowana do 80 minut. I priorytetem była tutaj dynamiczność – każda scena zawiera kilka informacji, każda scena buduje coś w przyszłości (jeśli tak jak ja będzie was zastanawiać ta furtka stojąca pośrodku podwórka przed domem, to film do tego później wróci), każda scena przechodzi od razu do rzeczy i każdy motyw czy wątek miał zaplanowany ciąg dalszy. I równie wyraźnie książka musi oddawać tej historii o wiele większą sprawiedliwość, ponieważ film ledwo większość tego wszystkiego poliże, prowadząc do finału, gdzie odkrycie mordercy nie jest zaskoczeniem (WIDZIELIŚMY w końcu jego oko), jego motywacje wzięły się znikąd, do tego jeszcze matka zaczęła chodzić. Niemniej: droga do tego wszystkiego była ekscytująca, oczu nie można było oderwać. Nie tylko ze względu na zwarty scenariusz, ale przede wszystkim reżyserię – trudno wyjść z podziwu, jakie życie tchnięto w każde ujęcie z osobna, jak za każdym razem budowano napięcie bez pudła, jak gra światłem i cieniem podkreślała dłonie ofiary! To trzeba zobaczyć!

Ogólnie jest to kino wizualnie pochłaniające. Świat filmu to stare posiadłości i stare czasy noszenia zapalonej świeczki jako źródła światła, jednego lekarza na całą wioskę, w mieście lecą filmy wymagające akompaniamentu pianina i operatora kręcącego korbą, droga z miasta do domu jest niepokojąca, dom jest schronieniem przed deszczem i zimnem, rozmiary rezydencji pozwalająca na obecność intruza, którego nikt nawet nie zauważa, do tego lustra i portrety, a pomieszczeniom zwykle będzie brakować prywatności. Dostajemy tutaj wszystko, czego nasze serce zakochane w noir i klasycznych horrorach potrzebuje. Reżyser „jedynie” unosi to cztery poziomy wyżej.

Konsekwencja napiętego scenariusza jest jeszcze jedna: splot wydarzeń dla wielu oglądających będzie absurdalny, a przynajmniej ciężki do uwierzenia. Wszystko się dzieje w ciągu jednego dnia, przynajmniej tak się wydaje – ale nawet jeśli tak nie jest, to i tak w ciągu tych 80 minut będziemy mieć seryjnego mordercę, wieloletnią waśń między braćmi osiągającą moment krytyczny, rywalizację lekarzy, jeden z nich nawet wymyśli uratowania bohaterki przed byciem niemową, tło wydarzeń prowadzące do bycia niemową, uczucie lekarza do niemowy… Do tego jeszcze momenty mające zmylić uwagę widza istniejące tylko po to: a to ktoś poszedł bez sensu na spacer i wraca mokry, więc zakładamy, że to ta postać musi być mordercą.

Aż dodałem książkę na listę życzeń, może kiedyś ktoś mi kupi pod choinkę. Zaskakujące to kino, które mnie pochłonęło. Nie jest idealne, a i tak robi ogromne wrażenie. Ten opening ze starymi filmami! Wychodzi na to, że Robert Siodmak tylko w ’46 roku zrobił trzy filmy warte uwagi. Trzeci przede mną, trzymajcie kciuki…