Cytat z Internetu: „Big dumb action movie made by totally smart guy.”. Kolejny cytat: „back when the ridiculousness of action movies was actually entertaining”. Od pierwszego ujęcia – jak Arnold wchodzi na tajne przyjęcie i mówi po francusku do obsługi, że robi nieakceptowalne jedzenie – można wyczuć, jaki rodzaj kina będziemy oglądać. A nie jest to łatwe do zaakceptowania, ponieważ mimo wszystko oglądamy więcej niż solidny film akcji… Który jest po prostu trochę zbyt rozrywkowy i niepoważny, jak na kino szpiegowskie, podejmujące temat terroryzmu, bomby jądrowej i podwójnego życia. Zaczynamy wręcz niewinnie – żona szpiega nie wie o jego zawodzie, a dodatkowo zostaje zwodzona przez uzurpatora: człowieka udającego szpiega, aby poderwać postać żony, dodając jej życiu ekscytacji poprzez przekonanie, że robi coś ważnego. I Arnold do tego dołącza, aby ukarać uzurpatora, co jednak przeniesie zaskakujące konsekwencje.

Czy jest to śmieszna fabuła? Ciężko w sumie powiedzieć, ponieważ kino akcji zawsze miało pewien zakres absurdu, w którym wolno mu było się poruszać, byle tylko dowiózł sekwencji akcji. Fabuła musi prowadzić do kolejnych strzelanin, pościgów, scen walki i wybuchów – a tutaj tak właśnie jest, jednak wydaje się, że ten absurd jest trochę rozszerzony. I twórcy czują się z tym zaskakująco komfortowo, a widz zostaje w niego stopniowo wprowadzony, aż w końcu uwierzy: on ogląda teraz komedię. Naprawdę dobrą komedię, bogatą w humor na każdym kroku i zaskakująca tym humorem co chwila. James Cameron okazuje się być naprawdę dobry w pisaniu dialogów – gdy te mają celowo być komedią (albo chodzi o to, że ten jeden raz Cameron oficjalnie opierał się na innej produkcji, francuskiej komedii z 1991 roku). To coś więcej niż kino akcji mające chwytliwe one-linery jako szczypta humoru dodana na zakończenie – tutaj bohaterowie są zabawni, opowieść jest zabawna, gagi są fizyczne i słowne, nawet otrzymujemy tutaj slapstick (!) podczas sceny striptizu (!!). Ciężko uwierzyć, że to tworzy całość, ale tak właśnie jest. Prawdopodobnie mój ulubiony gag, który wyłapałem podczas tego seansu, to Tia Carrere zabierająca w ostatniej chwili swoją torebkę z miejsca, gdzie mają zamiar torturować Arnolda.

Reżyser miał powiedzieć, że tutaj nie było „łatwych” scen. Jest to zaskakujące wyjście z sytuacji, gdzie otwarcie robi się głupiutki film, jednocześnie przekraczając wszelkie granice ustanowione do tej pory. Nie tylko kolejne sceny akcji są innowacyjne na poziomie konceptu, nie tylko zapewniają one emocjonalne przeżycia (ratowanie w ostatniej chwili ukochanej, pocałunek na tle eksplozji, efektowne pokonanie antagonisty), ale jeszcze do dzisiaj każda z tych scen jest zagadką: jak oni to zrobili? Jednym z ostatnich ujęć jest lądowanie wertykalne myśliwcem w niezgrabny sposób z człowiekiem na wierzchu, pilotującym przez Arnolda, wszystko na faktycznej ulicy, uderzając jeszcze „delikatnie” w radiowóz obok – żeby mieć pewność, że widz poczuje ciężar tej sceny, uwierzy w nią każdym zmysłem. Wszystko na jednym ujęciu, z otwierającym się kokpitem, z którego wyłania się kulturysta we własnej osobie. Ten film jest dziełem sztuki filmowej, jakby nie patrzeć.

W finale Arnold jednoczy się z postacią córki, która na początku filmu nie szanowała swojego ojca. W sumie miała do tego powód, ale oczywiście wszystko się odmieni, gdy zobaczyła go z porwaną koszulką pilotujące samolot myśliwski. Rok później siedzą razem przy stole i razem pójdą do pracy, tańcząc tango, co wywoła kąśliwy komentarz. Trochę to puste jest, patrząc przez pryzmat postaci. Czy czegoś oni się uczą, czy też osiągnęli po prostu happy end, bo przeżyli i nic więcej z tego nie wyciągnęli? Czy to w ogóle film, w którym powinna się znaleźć jakaś przemiana? W momencie premiery takie reakcje były częścią seansu: świetna zabawa, świadoma swojej pustości nadal jest pusta… Ale oglądamy to teraz już ponad trzy dekady później. I sytuacja jest trochę inna.

W planach miała być nawet kontynuacja, tylko odsunięto ją w czasie, ponieważ – jak sam Cameron to ujął – terroryzm przestał być zabawny. Bo zabawny może przecież być – siedzą w tych turbanach na środku pustyni, gadają w śmiesznym języku, machają karabinami i strzelają w powietrze… Ciężko jest się z tego nie śmiać, gdy mamy rok 1994, a na ekranach kin śmiejemy się z gangsterów zabijających ludzi (Pulp Fiction) oraz starszego człowieka umierającego na atak serca w publicznej toalecie, którego jeszcze zgwałcono po śmierci (Clerks). Kilka dekad później znowu możemy się z tego śmiać, jak oglądamy nagrania terrorystów strzelających w powietrze – tylko odrzut w rzeczywistości nie jest taki, jak w filmach, więc po pierwszych trzech nabojach lufa karabinu idzie we wszystkich kierunkach. W tym w dupę kolegi terrorysty. A kolejne w czyjąś głowę. Śmieszne, ale to bawi już inaczej. Przeszłość się wydarzyła, zmieniła nas po drodze i nie wrócimy do tego, co było. Wiecie, że ta kontynuacja Prawdziwych kłamstw jednak wyszła? W formie serialu. Nie wiedzieliście? Ja też nie. Filmy pełnometrażowe dlatego, że zawsze będą skończoną całością, oferują możliwością powrócenia do tamtej rzeczywistości chociaż na ten krótki czas. To jest faktyczna wartość Prawdziwych kłamstw, której ten tytuł nabrał z czasem. Morał? Śmiejemy się, póki możemy.
https://garretreza.pl/james-cameron/