W pierwszym zdaniu autor zdradza niemal wszystko: tytułowa postać sprawiła, że protagonista jest osobą wierzącą. Oraz, że Owen zabił mu matkę. Reszty szybko zaczynamy się domyślać – przynajmniej tej częścią, którą można nazwać „fabularną” – a jednak końcowe 30 stron czyta się w napięciu czegoś niespodziewanego. I to tam znajduje się faktyczne przesłanie książki, jej wartość, myśl przewodnia. Czujemy, że wiemy wszystko od początku, ale odpowiedzi – czy raczej drogowskazy prowadzące do nich – tak naprawdę poznajemy na samym końcu. I wtedy utwór się kończy, na wysokiej nucie. Wysokiej, ale też bardzo Ivingowskiej – ten autor chyba musi wplatać absurd i niedorzeczność do swoich historii, ale tylko na tę jedną, jedyną stronę. I opierać na tym resztę książki. Jak dziecko myślące, że kobieta z długimi włosami jest niedźwiedziem i dlatego zabija ją patelnią – co jest podstawą „Ostatniej nocy…”, mojej ulubionej pozycji tego autora. To, co na tej jednej stronie się dzieje w „Modlitwie…” jest czymś z jakiejś mangi, a nie dramatu obyczajowego. To jest piękne, życiowe – a przynajmniej nie sama akcja, ale to, co ona wyraża, jest piękne i życiowe – ale właśnie sama akcja jest absurdalna. John Irving łączy te dwie rzeczy kolejny raz i nadal tym zaskakuje. Ja to w sumie kupuję, ale bardziej „na trzecie przemyślenie”, nie podczas samej lektury.

A jaka jest cała reszta? To opowieść z życia człowieka, który był najlepszym przyjacielem Owena, ale o nim samym nie ma za bardzo co opowiadać. Jego imię zapamiętałem tylko dlatego, że to imię Irvinga: Johnny. Urodził się, grali w baseball, wystawili jasełka, uniknął poboru do wojny w Wietnamie (dzięki Owenowi), poszukiwał swojego ojca (o którym jego matka nie chciała mu nic powiedzieć), jednak Owen uparł się, że Johnny dostanie znak od Boga i pozna swego ojca. Wszystko było częścią planu i jest takie, ponieważ Bóg tak zdecydował – to ważna część tej historii, jednak rozwinę to później. Lektura przeważnie jest opisem codzienności – skróconej, z perspektywy osoby dorosłej, wspominającej. I to też ma znaczenie, ponieważ wszystko prowadzi do tych ostatnich 30 stron. Wszystko jest częścią. O co trudno nawet zacząć podejrzewać, gdy Irving słowami swoich postaci zaczyna w pewnym momencie oceniać lektury szkolne. Albo politykę USA lat 80. A to i tak mała część tego wszystkiego – po przeczytaniu ponad 700 stron ciężko mi bardziej uściślić O CZYM CZYTAŁEM przez ten czas. Z punktu fabularnego. Z punktu wydarzeń. Tu chodzi o piękne opisywanie życia: masy ludzi, ich zwykłej codzienności. I czuć, że czyta się dokładnie o czymś takim: kilku dekadach z życia wielu ludzi i to, co z tego dostrzegła jedna osoba.

Cały czas nad tym wszystkim unosi się jednak ta magiczna/baśniowa/mityczna warstwa czegoś więcej. Życia, w którym jest obecny „ktoś więcej”, ktoś „wyżej”. I to jest jeden ze składników tej codzienności, nie najważniejsza rzecz. Ani też taka, która cokolwiek dyktuje, albo wydająca rozkazy. To nie jest książka religijna – bohaterowie są bardzo krytyczni wobec osób pracujących w kościołach czy wielu zwyczajów, jak zmuszanie ludzi do chodzenia do kościoła albo na lekcje religii. Owen mówił, że to powinno być dobrowolne. Inna rzecz – praktycznie wszystko jest tutaj nie wyjaśnione, ale podsunięto inną, racjonalną możliwość tego, co się wydarzyło i w jednych oczach mogło być znakiem, ale niekoniecznie tym właśnie musiało być. Lektura daje to mrowiące poczucie bycia stworzonym w konkretnym celu, bycia częścią czegoś więcej. Owen zadaje pytania: czemu urodził się taki? Czemu Bóg go takim stworzył? I otrzymał odpowiedź. Następnie zdecydował się zaakceptować odpowiedź. I przygotować do niej. Czy jest to książka, która sprawi, że czytelnik uwierzy? Niekoniecznie. Jednak na pewno uwierzy Owenowi.

Wracając: to jest bardzo dobra pozycja sama w sobie. Czytelnicy Irvinga będą może zawiedzeni tylko tym, że nie ma tutaj fetyszu grubszych kobiet – protagonista chyba w ogóle nie uprawiał seksu. Co prawda jest tutaj grubsza postać, ale kończy ona z kimś innym. I to tyle, więcej żeńskich postaci romansowych brak. W „Regulaminie…” co chwila pojawiał się ktoś, kto chciał sypiać z bohaterem. Wracając: warto przeczytać. Tylko trzeba wiedzieć, w co się człowiek pakuje.

PS. Powstała filmowa adaptacja, ale pod innym tytułem – to był warunek Irvinga, ponieważ ten był przekonany, że Modlitwy… nie da się ekranizować i nie chciał czytelnika wprowadzać w błąd. Za ekranizację wziął się ten sam wariat, który później uparł się przenieść DareDevila na duży ekran. https://garretreza.pl/ksiazki/