Podsumowanie dekady w kinie – 1950s

Podsumowanie dekady w kinie – 1950s

06/11/2026 Blog 0

Podsumowanie mojego dotychczasowych przygód w kinie i telewizji lat 40, ale nie tylko.

W tej dekadzie zniesiono karę śmierci na Islandii, w Moskwie podpisano traktat pokojowy kończący wojnę zimową pomiędzy ZSRR a Finlandią, dokonano zbrodni katyńskiej, Hitler podjął decyzję o ataku na Norwegię, Francję, Belgię, Holandię i Luksemburg, odkryto antybiotyki podczas eksperymentów na myszach, podpisano pakt trzech przez Węgry, Rumunię i Słowację, Hitler zatwierdził plan ataku na ZSRR, Hitler podjął decyzję o wsparciu włoskich działań wojennych w Afryce, w Iraku doszło do wojskowego zamachu stanu, premier Węgier popełnił samobójstwo, nie chcąc się ugiąć przed żądaniami Niemiec dotyczącymi ataku na Jugosławię (później III rzesza zaczęła konflikt z Jugosławią, więc i Węgry przystąpiły do wojny przeciwko Jugosławii),

wybuchła wojna brytyjsko-iracka, Józef Stalin został szefem rządu ZSRR, odbył się lot Heßa do Szkocji, gdzie został aresztowany (jego pobyt na terenie Wielkiej Brytanii uchodzi za jedną z największych zagadek II wojny światowej, dokumenty zostały utajnione przez Brytyjczyków na 75 lat), w Niemczech opatentowano metadon (lek przeciwbólowy), Japończycy przeprowadzili atak na Pearl Harbor, po czym Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i jej dominia oraz sojusznicy wypowiedzieli wojnę Japonii (a później Niemcom i Włochom), zakończyła się bitwa pod Moskwą, po raz pierwszy katapultował się pilot samolotu (Niemcy), Tajlandia wypowiedziała wojnę Wielkiej Brytanii i USA, w USA wprowadzono całoroczny czas letni na okres trwania wojny, rozpoczął się Bataański Marsz Śmierci,

powstał ostatni zapis w dzienniku Tani Sawiczewej, a Anna Frank rozpoczęła pisanie pamiętnika, została wydana powieść Mały Książę Antoine’a de Saint-Exupéry’ego, Albert Hofmann zsyntetyzował LSD (właściwości psychoaktywne odkrył przypadkowo), Albert Schatz odkrył antybiotyk streptomycynę (stosowaną w leczeniu gruźlicy), Greer Garson mówiła przez ponad 6 minut po odebraniu Oscara (najdłuższa przemowa w historii imprezy – to też jedyna edycja, kiedy wyróżniono cztery dokumenty naraz, każdy tytułując mianem „dokument roku”), na polu kukurydzy w środkowym Meksyku zaczął się formować wulkan Paricutín i rzekomo przeprowadzono Eksperyment Filadelfijski, rozpoczęła się bitwa o Monte Cassino, eksplodował Wezuwiusz, kobiety we Francji uzyskały prawo do głosowania,

wojska amerykańskie wkroczyły do Rzymu, rozpoczęło się lądowanie aliantów w Normandii, proklamowano Republikę Islandii (ostatecznie uniezależniając ją od władzy Danii), Anne Frank dokonała ostatniego wpisu w swym pamiętniku, wyzwolono Paryż, Rumunia wypowiedziała wojnę Niemcom, zaczęła się operacja Market Garden, Węgry wypowiedziały wojnę III Rzeszy, Amerykanie zatknęli swoją flagę na japońskiej wyspie Iwo Jima, zrzucono bomby atomowe na Hiroszimę i Nagasaki, Japonia podpisała akt bezwarunkowej kapitulacji (co uważa się za oficjalny koniec II wojny światowej), Finlandia wypowiedziała wojnę III Rzeszy, Węgry podpisały bezwarunkową kapitulację i wypowiedziały wojnę Niemcom, doszło do masy nieumyślnych zabójstw (tu pijani Brytyjczycy zrzucili bomby na Holandię, tam omyłkowo zniszczyli publiczną szkołę w Danii) oraz takich jak najbardziej celowych (masakra w lesie pod Grajewem),

wyzwalano obozy koncentracyjne, Niemcy podpisały akt bezwarunkowej kapitulacji (dwa razy), ZSRR wypowiedział wojnę Japonii, Korea została wyzwolona spod okupacji japońskiej, ukazał się Folwark zwierzęcy, w USA pojawiły się w sprzedaży pierwsze długopisy a u wybrzeży Florydy zaginęła eskadra pięciu amerykańskich samolotów (tak zaczęła się legenda Trójkąta Bermudzkiego), została uchwalona konstytucja Albanii, Syria ogłosiła niepodległość, na pokazie letniej mody w Paryżu po raz pierwszy zaprezentowano dwuczęściowy damski kostium kąpielowy, określany później nazwą „bikini”, a w Bułgarii zniesiono monarchię, w Paragwaju i Palestynie wybuchła wojna domowa,

prezydent USA Harry Truman wezwał Kongres do przyznania natychmiastowej pomocy wojskowej i gospodarczej Grecji i Turcji w celu odparcia komunizmu, formułując tym samym nową wytyczną amerykańskiej polityki zagranicznej (tzw. Doktryna Trumana), w miejscowości Roswell rzekomo rozbił się niezidentyfikowany obiekt latający (UFO), Harry Truman wprowadzi prawo Marshalla (odbudowa Europy po 2 WŚ) a w USA przyznano patent na pierwszą grę komputerową. rozpoczęła się druga fala deportacji dziesiątek tysięcy obywateli Estonii, Łotwy i Litwy do syberyjskich łagrów, w Wielkiej Brytanii ukazała się powieść Rok 1984, Bhutan uzyskał niepodległość, a w zachodniej części Niemiec odbyły się pierwsze po II wojnie światowej wybory parlamentarne na ziemiach niemieckich.

Płyty muzyczne (poza jazzem czy muzyką klasyczną, a to się nie liczy), komiksy i seriale (poza The Lone Ranger) jeszcze wtedy nie istniały, więc tego. W temacie książek wciąż muszę nadrobić takie pozycje, jak Ludzkie działania von Misesa, Zaścianek Faulknera czy Komu bije dzwon Hemingwaya. No i powtórzyć Orwella, bo to czytałem sto pięć lat temu. Noc w bibliotece czytałem jeszcze wcześniej, to była moja pierwsza „dorosła” książka. Źródło też tylko raz czytałem w całości… Ech.

KSIĄŻKI DEKADY

(po jednej na rok)

1940: Serce to samotny myśliwy – C. McCullers
1941: Prawdziwe życie Sebastiana Knighta – V. Nabokov
1942: Noc w bibliotece – Agatha Christie
1943: Źródło – Ayn Rand
1944: Karzeł – Pär Lagerkvist
1945: Folwark zwierzęcy – George Orwell
1946: Jezioro Bodeńskie – Stanisław Dygat
1947: Planowany chaos – Ludwig von Mises
1948: Popiół i diament – Jerzy Andrzejewski
1949: Rok 1948 – George Orwell

KSIĄŻKI DEKADY

(mój TOP 10)

Źródło – Ayn Rand, 1943
Karzeł – Pär Lagerkvist, 1944
Planowany chaos – Ludwig von Mises, 1947
Serce to samotny myśliwy – C. McCullers, 1940
Prawdziwe życie Sebastiana Knighta – V. Nabokov, 1941
Rok 1948 – George Orwell, 1949
Folwark zwierzęcy – George Orwell, 1945
Noc w bibliotece – Agatha Christie, 1942
Jezioro Bodeńskie – Stanisław Dygat, 1946
Żar – Sándor Márai, 1942

FILMY DEKADY

FilmWeb

min 100 głosów

  1. Jeden z naszych samolotów zaginął, 1942
  2. Kismet, 1943
  3. Gasnący płomień, 1940
  4. To wspaniałe życie, 1946
  5. Pożegnalny walc, 1940
  6. Guwernantka, 1940
  7. Pamiętna pieśń, 1945
  8. Komedianci, 1945
  9. Nazistowskie obozy koncentracyjne, 1945
  10. Po wielkiej burzy, 1948

FilmWeb

z Top 500

  1. Casablanca, 1942 #160
  2. To wspaniałe życie, 1946
  3. Dyktator, 1940
  4. Obywatel Kane, 1941
  5. Podwójne ubezpieczenie, 1944
  6. Arszenik i stare koronki, 1944
  7. Złodzieje rowerów, 1948
  8. Trzeci człowiek, 1949
  9. Rebeka, 1940
  10. Zakazane piosenki, 1946

IMDb

z Top 250

  1. It’s a Wonderful Life, 1946 #21
  2. Casablanca, 1942
  3. The Great Dictator, 1940
  4. Double Indemnity, 1944
  5. Citizen Kane, 1941
  6. Bicycle Thieves, 1948
  7. The Treasure of the Sierra Madre, 1948
  8. The Best Years of Our Lives, 1946
  9. The Third Man, 1949

RateYourMusic

  1. Citizen Kane, 1941
  2. It’s a Wonderful Life, 1946
  3. Late Spring, 1949
  4. Children of Paradise, 1945
  5. Bicycle Thieves, 1948
  6. The Red Shoes, 1948
  7. Double Indemnity, 1944
  8. Casablanca, 1942
  9. The Treasure of the Sierra Madre, 1948
  10. The Third Man, 1949

MÓJ TOP 50

1. Obywatel Kane
2. Casablanca
3. Sokół maltański
4. Pożegnalny walc
5. Arszenik i stare koronki
6. Kings Row
7. Złodzieje rowerów
8. Pole bitwy
9. Dyktator
10. W wigilijną noc

11. Wielki sen
12. Bracia Marx na Dzikim Zachodzie
13. Sklep za rogiem
14. Podróże Sullivana
15. Panika
16. Wielki zegar
17. Kręte schody
18. Brutalna siła
19. Humoreska
20. U progu tajemnicy

21. Niebiański kot
22. Lady Eve
23. Cud w Morgan’s Creek
24. Witajcie bohatera-zdobywcę
25. Sokół morski
26. Czerwone trzewiki
27. Nieszczerze oddana
28. Ulica Graniczna
29. Boże Narodzenie w lipcu
30. Wielki McGinty

31. Zmowa
32. Wesoły sublokator
33. Canyon Passage
34. Ognista kula
35. Laura
36. Porywacz ciał
37. Major i mała
38. Pięć grobów na drodze do Kairu
39. Mroczne przejście
40. Zdarzenie w Ox-Bow

41. High Sierra
42. Aniki-Bóbó
43. Droga do Yellow Sky
44. Nightmare Alley
45. Upadły anioł
46. Wiem, dokąd zmierzam
47. Czarny narcyz
48. Kitty Foyle
49. Cud na 34 ulicy
50. Kto kogo stuknął?