Filmy oglądane na AFF American Film Festival 2025

Dobrze. Zacznę od tego, że właściwą decyzją z mojej strony było zobaczyć ten tytuł w kinie – naturalnie w ten sposób przemęczyłem się przez niego w całości, od początku do końca. Chciałem przewinąć, przespać, cokolwiek – ale nie mogłem. Nie twierdzę teraz, że seans całości jakoś broni ten obraz – jednak jest on słaby z innych powodów, niż te, które chciałem wymienić na samym początku. Widzicie, to nie jest film o covidzie, pandemii czy innych ważnych rzeczach zrobiony źle. To film o chorym psychicznie człowieku, który ma idiotyczną fabułę, zrobiony źle. Od początku.

Ponad trzy lata temu zadałem sobie już pytanie: czemu nie ma kina covidowego? To, które obecnie znajduje się pod tym terminem, odnosi się do produkcji kręconych w okresie covida, ale nie opowiada bezpośrednio o tym okresie w historii ludzkości. Eddington pozornie próbuje uchwycić ten czas w ciągu swoich pierwszych 50 minut trwania – małe miasteczko w Nowym Meksyku, gdzie szeryf nie nosi maseczki, ale burmistrz ubiegający się o reelekcję jest zwolennikiem dystansu i całej reszty. Wszystko to ma miejsce na początku maja 2020, czyli zaraz też wydarzy się jeszcze coś, co będzie mieć związek z fentanylem, klękaniem, ekhem.

Reżyser nie poznał mojej odpowiedzi, czemu nie ma kina covidowego i zrobił to, co przewidziałem trzy lata temu. Widzicie: wspomnienie tamtego okresu nikomu nie przynosi dumy z samego siebie. Ludzie kłócili się, wchodzili ze sobą w konflikty, wierzyli jednej stronie, potem zmieniali stronę i ostatecznie sami nie wiedzieli, co o tym myśleć. Nie chcą pamiętać tego, jak się zachowywali wtedy wobec innych ludzi, nie wyciągnęli z tego żadnych wniosków – bo nie wiadomo jakich – i rozwiązaniem, które wszyscy przyjęli, było przemilczeć temat i ruszyć dalej. Zdarzyło się, nie wracamy do tego nigdy, mamy temat covida w dupie i jaka była ostatecznie prawda. Ari Aster nie jest artystą, który ma coś do powiedzenia – prezentuje powierzchowne obserwacje, zadowalając się dosyć kompetentnym obrazem codziennośći covidowej, podkręconej na potrzeby filmu i jego czasu trwania. Każdy słucha kolejnej teorii spiskowej z Internetu, każdy uważa, że ma racje, każdy poucza innych, każdy tworzy nowe spięcia każdego dnia. To się zgadza, tylko brakuje w tym wszystkim humanitaryzmu. Twórcy nie prezentują, skąd to się wzięło – nie prezentuje procesu, ewolucji. Nie są tym nawet zainteresowani. Z ich wersji wynika, jakbyśmy byli tacy wszyscy wtedy sami z siebie i nigdy nie zmieniliśmy stanowiska. Na ekranie nie ma żadnej normalnej, najpowszechniejszej osoby z tamtego okresu: człowieka, który chciał uniknąć konfliktów, nie wiedział wszystkiego, obawiał się choroby i starał się jakoś dogadać ze wszystkimi wokół, więc współpracował jak najbardziej po środku mógł. Nosić maskę, ale nie zmuszał do tego innych – tego typu rzeczy. W Eddington wszyscy chcą się bić na temat maseczki. Nikt nie ma też normalnej, zdrowej relacji z drugim człowiekiem w tym obrazie. To nie jest dobry film o covidzie – to narcystyczna produkcja patrząca z góry. Nieświadoma, że jedynie powtarza. Przekonana, że odkrywa. Że mówi prawdę o zamieszkach, niezrozumieniu, prowokacjach, manipulowaniu sobą nawzajem.

A potem film idzie w zupełnie inną stronę. Nie zdziwiło mnie, gdy po seansie przeczytałem, że ten scenariusz miał co najmniej dekadę i reżyser na jego podstawie chciał realizować swój debiut. To naprawdę jest zupełnie inna historia, do której doklejono elementy rzeczywistości covidowej, aby całość sztucznie napompować wartością marketingową. I żadną inną. Nagle w Eddington policjant zapomina, jak policjantować. Wątki urywają się, wprowadzane są nowe, które nie zmierzają donikąd. Inne są przyspieszone i dezorientują widza, który próbuje traktować je poważnie. Całość kończy się sceną akcji w stylu Commando, mając przy tym tylko troszkę więcej sensu niż Sinners z tego samego roku. To powinna być jakkolwiek pozytywna rzecz, że aż dwa filmy to robią, a tymczasem ja kręcę głową. Współczesne kino naprawdę straciło głowę.

Zmierzam do tego, że tutaj jest naprawdę bardzo dużo rzeczy. I widz musi posiadać wiedzę własną, żeby chociaż część wyłapać – i zakładać, że jeśli są one tutaj obecne, to oznacza, że film jest wartościowy. Jeśli zakłada, że musi jeszcze mieć coś o tym wszystkim do powiedzenia, wtedy wyjdzie film pusty. I rozległy. Przyznają mu jakieś dodatnie punkty za zmieszczenie tego i tworzenie pewnego portretu, ale z mojej strony to wszystko. Nadal pamiętam, że przez pierwszą połowę chciałem napisać tylko: „Dla takich obrazów filmy w kinie powinny być puszczane z możliwością przewijania”. To jeden z tych tytułów, w przypadku których dopuszczalne jest bycie na telefonie w sali kinowej – bardziej podłych rzeczy nie da rady napisać o jakiejkolwiek produkcji.

Z tego wszystkiego wydaje się wynikać głównie jedna rzecz, ale nawet jej standardowy widz nie wyłapie, jeśli wcześniej nie przedawkował Internetu. Widzicie, jest tutaj ogromna pogarda dla białych, młodych kobiet wynikająca z jednej z teorii spiskowych, że Biała Rasa jest programowana na samozniszczenie. W tej teorii stoi, że białe kobiety mają chodzić na studia, które nie zawierają żadnej faktycznej wiedzy. Mają pracować w administracji za marne pieniądze – wszystko, żeby nie mieć czasu na zakładanie rodziny, rodzenie dzieci. A gdy już będą mieć ochotę na seks, to będą go traktować jako nagrodę za działanie przeciw Białej Rasie. Elementy tego wszystkiego są w tym filmie i jeśli można napisać, że cokolwiek tutaj jest przedstawiane w całości, to właśnie walka samców o samice i co robią, aby zyskać jej względy. Jak głoszą niespójne poglądy polityczne i filozoficzne, jak biorą udział w protestach, jak przemawiają na wiecach – wszystko to wbrew sobie. Nie wierzą w ani jedno słowo, ale białe, młode samice chcą słyszeć o skradzionej ziemi i przepraszaniu za niewolnictwo, więc takie rzeczy robią. Nawet główny bohater ląduje ostatecznie w łóżku z taką samicą – niejako za karę, że nie brał w tym wszystkim udziału. Wink-wink. Kto oglądał, ten zrozumie.

Każdy, kto tego nie czytał wcześniej w Internecie, po obejrzeniu filmu może łapać się za głowę i pytać: „Co ty Garret pierdolisz?”. Tego nie da się wyłapać z samego filmu, ale elementy w nim są. Podobnie jak wielu innych rzeczy. Ari Aster nie jest odważnym artystą i nie ma odwagi mówić głośno. Ma odwagę mówić jednocześnie i może z tego wyniknie coś, za co ludzie będą go chwalić. Nadal jest kompetentnym artystą – umie tworzyć kadry i budować napięcie, poprowadzić aktorów. Nie można odmówić Eddington, że robi wrażenie ambitnej produkcji. I na tym to się kończy.